وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ » « 1 » و او را به راه خير و شر هدايت نكرديم ؟ [ تا راه خير را بگزيند و راه شر را واگذارد ؟ ] در اين ميانگين است كه دين ، رسالت ، شريعت ، نبوت و مانند آن مطرح مىشود و گرنه ، نه بالاتر از حدّ انسانيّت صحبت دين است و نه پائين‌تر از آن . دين به معناى قوانين اعتبارى ، يعنى امر و نهى و ثواب و عقاب محدود به شريعت و مقررات است . وجود جهنم در عالم هستى وجود شيطان در مجموعهء نظام هستى خير است ، وجود جهنم نيز همانند وجود شيطان خير است . عالمى كه جهنم نداشته باشد ناقص است ، جهنم همانند بهشت در جمع نظام آفرينش از بركات الهى است ، لذا وقتى حق تعالى در سورهء مباركهء الرحمن نعمت‌هاى قيامت را مىشمارد و بعد از شمارش نعمت‌هاى آن مىفرمايد : فَبِاىِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ » « 2 » پس [ اى انس و جن ! ] كداميك از نعمت هاى پروردگارتان را انكار مىكنيد ؟ و مىفرمايد : هذِهِ جَهَنَّمُ الَّتى يُكَذِّبُ بِهَا الْمُجْرِمُونَ * يَطُوفُونَ بَيْنَها وَ بَيْنَ حَميمٍ

--> ( 1 ) - بلد ( 90 ) : 10 . ( 2 ) - الرحمن ( 55 ) : 13 .